10 depatman Ayiti yo: Ki jan teritwa peyi a òganize

ANSIKLOPEDI CREOLELINK® · JEWOGRAFI AYITI 10 depatman Ayiti yo

Ki jan teritwa peyi a òganize

Ayiti divize an 10 depatman. Yon depatman se youn nan pi gwo inite administratif ki fòme teritwa peyi a. Li rasanble plizyè awondisman epi li gen yon chèf-lye, sa vle di yon vil ki sèvi kòm sant administratif li. Divizyon sa yo ede leta òganize administrasyon piblik la sou tout teritwa peyi a. [1, 2]

Lè nou konnen non depatman yo, chèf-lye yo ak kote yo sitiye, sa ede nou li kat peyi a epi pi byen konprann jewografi Ayiti.

Depatman yo ak chèf-lye yo

Sous tablo a: IHSI, Estimations désagrégées de la population haïtienne en 2024, tablo 1, paj 15–16.

Pòtoprens se chèf-lye depatman Lwès la epi li se kapital peyi a. Nip te vin dizyèm depatman Ayiti an 2003. [1, 2, 3]

Divizyon administratif teritwa a

Men yon chema ki montre prensipal nivo divizyon teritwa a, soti nan pi gwo a rive nan pi piti a.

Depatman yo rasanble awondisman. Awondisman yo rasanble komin, epi seksyon kominal yo fè pati komin yo. Dapre Konstitisyon an, seksyon kominal la se pi piti divizyon administratif teritwa a. [2]

Katye: Konstitisyon Ayiti a mansyone katye tou nan lis divizyon teritwa yo. [2]

Ki diferans ki genyen ant yon vil ak yon komin?

Yon vil ak yon komin pa toujou deziyen menm espas la. Yon komin ka gen yon sant vil ansanm ak lòt lokalite ak zòn riral ki fè pati teritwa li. [1]

Kèk repè jewografik

Nan yon sèl depatman, nou ka jwenn plizyè fòm tè, tankou mòn, plenn, plato ak vale. Men kèk egzanp ki ede nou konprann divèsite sa a. [4]

Lwès

Depatman Lwès la gen zòn metwopolitèn Pòtoprens lan, plenn Kildesak ak zòn mòn ki fè pati masif Lasèl. Li gen kòt sou Gòlf Lagonav la tou. [5, 6, 7]

Latibonit

Latibonit gen gwo plenn agrikòl kote yo kiltive diri, ansanm ak zòn mòn. Nan plenn Latibonit la, yo sèvi ak sistèm irigasyon pou pote dlo nan jaden yo. [4]

Sant

Depatman Sant lan gen Plato Santral la ak zòn mòn. Sou bò lès, li gen fwontyè ak Repiblik Dominikèn. [4, 6]

Nò, Nòdès ak Nòdwès

Twa depatman sa yo sitiye nan pati nò peyi a. Yo gen plenn, mòn ak kòt ki bay sou Oseyan Atlantik. Peyizaj yo varye menm anndan yon sèl depatman. [4, 6]

Grandans, Nip, Sid ak Sidès

Kat depatman sa yo okipe yon gwo pati nan penensil sid la. Yon penensil se yon moso tè ki antoure ak dlo sou plizyè bò, men ki rete kole ak rès tè a. Nan pati sa a nan peyi a, nou jwenn plenn, rivyè, kòt ak gwo gwoup mòn. Pami yo, gen masif Lawòt nan lwès ak masif Lasèl nan lès. [3, 6]

Limit depatman yo ak fòm tè a

Limit yon depatman sèvi pou òganize administrasyon peyi a. Mòn ak lòt eleman natirèl yo ka depase limit sa yo. Pa egzanp, masif Lasèl la gen pati nan Lwès ak Sidès. Se poutèt sa nou bezwen konsidere ni limit administratif yo ni fòm tè a lè n ap etidye jewografi Ayiti. [2, 7]

Mo pou konnen

Peze sou yon mo pou wè definisyon li.

Sa pou nou sonje

Ayiti gen 10 depatman. Chak depatman gen yon chèf-lye ak plizyè awondisman. Teritwa peyi a òganize an depatman, awondisman, komin ak seksyon kominal; Konstitisyon an mansyone katye tou. Limit administratif yo pa toujou suiv limit mòn, plenn ak lòt fòm tè natirèl yo.

Sous ak referans

1. IHSI. Estimations désagrégées de la population haïtienne en 2024, tablo 1, paj 15–16. Li sous la.
2. Constitution de la République d’Haïti de 1987, atik 1.1, 9, 62, 75 ak 76. Li sous la.
3. Repiblik Ayiti. Projet Territoires Productifs Résilients — Cadre de gestion environnementale et sociale, novanm 2017, paj 17. Li sous la.
4. FAO ak PAM. Rapport spécial — Mission FAO/PAM d’évaluation des récoltes et des disponibilités alimentaires en Haïti, 12 janvye 2005, anèks III. Li sous la.
5. Alexandre, R., Fontin, M. L., ak Duvivier, P. L’agriculture en Haïti : Histoire, caractéristiques et perspectives de développement. RED, 12(1), 2026. Li sous la.
6. MTPTC. L4_EPIES_Rapport Final_R02. Li sous la.
7. INCAH. Zones caféières. Li sous la.