CREOLELINK® · RESOUS GRATIS
Gid Òtograf Kreyòl Ayisyen
Chèche yon règ, li yon eksplikasyon kout, gade egzanp yo, epi teste konesans ou. Gid sa a sèvi ak Premye Rezolisyon Akademi Kreyòl Ayisyen an (2017) ak Dezyèm Rezolisyon an (2023).
Nòt enpòtan: Lè de rezolisyon yo diferan, rezolisyon 2023 a gen priyorite. Sa a se yon resous pedagojik CreoleLink, se pa yon piblikasyon ofisyèl AKA.
Règ yo, yon pa alafwa
Eksplikasyon yo kout. Pou plis detay, konsilte paj rezolisyon AKA yo.
Pou dispozisyon 9–16 yo, konsilte gid detaye a: tablo nonb 0–19, nonb ki ekri kole oswa dekole, nonb òdinal, laj, lè ak egzèsis.
Louvri gid chif ak nonb la →24 lèt, 32 grafèm
Alfabè a gen 24 lèt ki sèvi pou fòme 32 grafèm. Yon grafèm ka genyen youn, de, oswa twa lèt. OUN se trigraf la.
AKA 2023 · Dispozisyon 1 · p. 6–9
Aksan grav: E/È ak O/Ò
Aksan grav la ede nou fè diferans ant son E ak È, oswa O ak Ò. Li ka make yon A oral devan N tou.
AKA 2017 · Dispozisyon 7 · p. 11; AKA 2023 · p. 7
Fòm long ak fòm kout
Kèk pwonon ka pran yon fòm kout. Fòm kout yo rete separe ak mo ki vini anvan oswa apre yo; pa mete apostwòf pou kole yo.
AKA 2017 · Dispozisyon 2–3 · p. 8–9
Yon mo oswa de mo?
Rezolisyon 2023 a bay tès pou deside si yon ekspresyon ekri kòm yon sèl mo oswa plizyè mo. Pa egzanp, gentan ak gen tan pa sèvi menm jan.
AKA 2023 · Dispozisyon 2–5 · p. 10–11
Lè « an » se yon mo apa
Lè « an » sèvi kòm prepozisyon, nou ekri li apa. Lè li fè pati yon lòt mo, òtograf la ka diferan.
AKA 2023 · Dispozisyon 6 · p. 12–13
Ekri chif ak nonb
AKA ekri nonb 0–19 kòm yon sèl mo; li bay règ espesyal pou 21, 31, 41, 51 ak 61, epi pou nonb ki pi long yo.
AKA 2023 · Dispozisyon 9–14 · p. 15–16
Laj ak lè
Nan ka laj, rezolisyon an bay plizyè fòm ki posib, tankou an, ane, lane ak zan. Pou lè, li bay egzanp ak è oswa zè selon kontèks.
AKA 2023 · Dispozisyon 15–16 · p. 17
Tirè ak non konpoze
Rezolisyon 2023 a dekri itilizasyon tirè pou kèk mo syantifik, non pwòp konpoze, dyalòg, dat ak entèval.
AKA 2023 · Dispozisyon 17 · p. 18–19
Nou pa jwenn règ sa a. Eseye yon lòt mo oswa retounen sou “Tout”.
PRATIKE · 7 KESYON
Ekri Kreyòl San Erè
Chwazi yon repons. N ap montre règ ki esplike li anvan ou ale nan pwochen kesyon an.
KESYON 1 / 7
Ki fraz ki respekte òtograf fòm kout la?
Nou kite yon espas apre fòm kout « m ».
AKA 2017 · Dispozisyon 3KESYON 2 / 7
Ki mo ki montre aksan grav devan N?
« pàn » gen A oral ak N; « pan » sèvi ak son nazal AN.
AKA 2017 · Dispozisyon 7KESYON 3 / 7
Ki jan AKA ekri 21?
Rezolisyon 2023 a ekri « venteyen » kòm yon sèl mo.
AKA 2023 · Dispozisyon 10–11KESYON 4 / 7
Kilès ki se prepozisyon ki ekri apa?
Lè « an » sèvi kòm prepozisyon, li separe ak mo ki vin apre a.
AKA 2023 · Dispozisyon 6KESYON 5 / 7
Ki grafèm ki fèt ak twa lèt?
OUN se trigraf ki nan lis 32 grafèm yo.
AKA 2017 · Dispozisyon 1; AKA 2023 · Dispozisyon 1KESYON 6 / 7
Ki fraz ki ekri ak fòm « gentan »?
Pou sans « deja », rezolisyon an bay egzanp « Li gentan ale ».
AKA 2023 · Dispozisyon 4KESYON 7 / 7
Ki jan yo ka ekri laj yon timoun ki genyen 2 an?
AKA bay « 2 zan » kòm youn nan fòm li itilize pou laj.
AKA 2023 · Dispozisyon 15For English-speaking reviewers and AI teams: Understanding Haitian Creole — Orthography & AI →
